Waar komt collageen vandaan? Van koe tot collageenpoeder
Als je een pot of zak collageenpoeder opent, zie je meestal niets meer dan een fijn wit of crèmekleurig poeder. Daardoor is het gemakkelijk om te vergeten dat collageen oorspronkelijk een natuurlijk dierlijk eiwit is.
Maar waar komt collageen eigenlijk vandaan? Waar wordt rundercollageen van gemaakt? Uit welke landen komen de runderen? En hoe verandert een runderhuid of bot uiteindelijk in het fijne collageenpoeder dat je door je koffie, yoghurt of smoothie mengt?
Het korte antwoord is: Rundercollageen wordt gewonnen uit collageenrijke delen van runderen, vooral huid en botten. Deze worden gereinigd en verwerkt, waarna het collageen wordt gehydrolyseerd tot collageenpeptiden en gedroogd tot poeder.
Maar achter dat ene schepje collageen zit een veel langere productieketen dan je misschien denkt.
In deze blog volgen we daarom de volledige reis: van rund → huid of bot → collageenextractie → hydrolyse → collageenpeptiden → poeder → uiteindelijk collageensupplement.
Eerst even dit: rundercollageen of viscollageen?
Collageen voor voedingssupplementen kan uit verschillende dierlijke bronnen worden gewonnen.
De twee bekendste zijn:
- rundercollageen
- viscollageen
Rundercollageen wordt gewonnen uit collageenrijke delen van runderen, zoals huid en botten. Viscollageen wordt meestal geproduceerd uit delen van vis die rijk zijn aan collageen, waaronder de huid, graten en soms schubben.
Ook de oorspronkelijke collageentypen verschillen. Rundercollageen wordt voornamelijk geassocieerd met collageen type I en III, terwijl viscollageen voornamelijk uit type I collageen bestaat.
Wil je eerst precies weten waarin beide bronnen van elkaar verschillen? Lees dan onze uitgebreide vergelijking tussen viscollageen en rundercollageen.
In deze blog richten we ons verder specifiek op rundercollageen. Dat is namelijk één van de meest gebruikte bronnen voor collageenpeptiden in voedingssupplementen.
Waar komt rundercollageen vandaan?
Rundercollageen, vaak ook aangeduid als bovine collagen, komt van runderen. Collageen zit van nature in verschillende delen van het dier, waaronder:
- de huid
- botten
- pezen
- kraakbeen
- ligamenten
- ander bindweefsel
Voor commerciële collageenproductie worden vooral runderhuiden en runderbotten gebruikt. Dat is logisch, want juist deze delen bevatten veel collageen.
De huid is een bijzonder rijke bron van collageen, terwijl bot niet alleen uit mineralen bestaat maar ook een organische collageenmatrix bevat. Dierlijke huiden behoren daardoor tot de meest gebruikte grondstoffen voor de winning van collageen.
Worden koeien speciaal gehouden voor collageen?
De runderen zijn in eerste instantie onderdeel van de bestaande vlees- en voedselketen. Wanneer een rund wordt verwerkt, blijven naast vlees ook andere waardevolle dierlijke materialen over.
Denk aan de huid, botten, kraakbeen, maar ook vet en organen bijvoorbeeld. Een deel daarvan kan vervolgens opnieuw worden gebruikt.
Collageenproducent GELITA beschrijft bijvoorbeeld dat de dierlijke grondstoffen voor zijn collageenpeptiden afkomstig zijn uit materialen uit de vleesverwerkende industrie die door veterinaire autoriteiten zijn goedgekeurd voor menselijke consumptie.
Je kunt collageenproductie daarom ook zien als een vorm van verwaarding van dierlijke nevenstromen.
Materiaal dat al aanwezig is nadat een dier voor de voedselketen is verwerkt, krijgt een nieuwe toepassing als hoogwaardige eiwitgrondstof.
Welke landen leveren runderen en grondstoffen voor rundercollageen?
Er bestaat namelijk niet één land waar “rundercollageen vandaan komt”.
De internationale collageenindustrie is sterk verbonden met de wereldwijde rundvleesindustrie. Daardoor bevinden belangrijke bronnen van runderhuiden, botten en andere collageenrijke grondstoffen zich vaak in landen met een grote rundveesector.
Tot de grootste rundvleesproducenten behoren momenteel onder andere:
- Brazilië
- Verenigde Staten
- China
- landen binnen de Europese Unie
- Argentinië
- Australië
- Mexico
- Canada
Volgens recente USDA-gegevens behoren Brazilië en de Verenigde Staten tot de grootste rundvleesproducenten ter wereld. Ook China, de Europese Unie, Argentinië en Australië hebben zeer omvangrijke rundvleesketens.
Vooral Brazilië is relevant wanneer over dierlijke grondstoffen wordt gesproken. Het land heeft een enorme rundveesector en een uitgebreide industrie rondom rundvlees en runderhuiden.
Maar dat betekent niet dat elk rundercollageen uit Brazilië komt. De koe kan uit een ander land komen dan het collageenpoeder.
Land van herkomst van het dier en land van productie van het collageen hoeven niet hetzelfde te zijn.
Een runderhuid kan bijvoorbeeld afkomstig zijn uit Zuid-Amerika en vervolgens in een fabriek elders worden verwerkt.
Daarna kunnen de collageenpeptiden opnieuw naar een ander land worden vervoerd, waar een producent het poeder mengt, verpakt en als supplement verkoopt.
Van koe naar collageenpoeder: hoe wordt collageen gemaakt?
Nu komen we bij de belangrijkste vraag: Hoe verandert een stevige runderhuid of een hard bot in een fijn poeder dat volledig oplost in water?
Dat gebeurt niet in één stap. Voor gehydrolyseerde collageenpeptiden bestaat het productieproces grofweg uit:
1. selectie van de dierlijke grondstof
2. reinigen en voorbehandelen
3. collageen vrijmaken uit het weefsel
4. hydrolyse van de eiwitstructuur
5. filtreren en zuiveren
6. concentreren
7. drogen
8. kwaliteitscontrole
9. collageenpoeder
Grote collageenproducenten gebruiken hun eigen specifieke processen, maar deze hoofdlijnen komen vaak terug. Laten we die stappen afzonderlijk bekijken.
Stap 1: de collageenrijke grondstof selecteren
Het proces begint bij de selectie van geschikte dierlijke grondstoffen. Voor rundercollageen zijn dit voornamelijk: runderhuid en runderbotten.
De gebruikte materialen moeten voldoen aan eisen voor voedselveiligheid en kwaliteit. Dat is belangrijk, want de uiteindelijke kwaliteit van collageen begint niet pas in de fabriek.
Stap 2: reinigen en voorbehandelen
Een runderhuid of bot bestaat uiteraard niet uitsluitend uit collageen. Er zitten ook andere bestanddelen in zoals vet, mineralen, andere eiwitten of restweefsel.
Daarom moet de grondstof eerst grondig worden gereinigd en voorbehandeld.
Bij huid kunnen hiervoor onder andere enzymatische, zure of alkalische behandelingen worden toegepast. Bij bot is bovendien een extra uitdaging aanwezig: bot bevat grote hoeveelheden mineralen.
Die minerale component moet grotendeels worden verwijderd voordat het collageenrijke gedeelte verder kan worden verwerkt. Dit proces wordt demineralisatie genoemd.
Stap 3: het collageen wordt uit het weefsel vrijgemaakt
Na de voorbehandeling kan het collageen verder worden geëxtraheerd. Van nature heeft collageen een sterke driedimensionale structuur met drie lange eiwitketens die samen de karakteristieke vormen: triple helix.
Wil je weten hoe collageen op moleculair niveau is opgebouwd? Lees dan ook onze uitgebreide blog over de aminozuren in collageen.
Tijdens verwerking wordt de oorspronkelijke collageenstructuur onder gecontroleerde omstandigheden verder geopend en afgebroken. Dat brengt ons eerst bij een andere stof die nauw verwant is aan collageen: gelatine.
Wil je precies weten hoe dit zit? Lees dan onze vergelijking collageen vs. gelatine: wat is het verschil?.
Stap 4: hydrolyse maakt van collageen kleinere collageenpeptiden
Dit is misschien wel de belangrijkste productiestap. De lange eiwitketens worden verder in kleinere stukjes geknipt. Dit proces noemen we: hydrolyse.
Bij de productie van collageenpeptiden wordt hiervoor vaak gebruikgemaakt van specifieke enzymen die de verbindingen in de lange eiwitketens doorknippen.
De oorspronkelijke collageenstructuur bestaat uit zeer lange ketens. Tijdens hydrolyse worden die lange ketens op verschillende plaatsen doorgeknipt, waardoor veel kortere stukjes ontstaan.
Die korte eiwitfragmenten noemen we: collageenpeptiden.
Stap 5: filtreren en zuiveren
Na de hydrolyse is het product nog niet het bekende droge collageenpoeder.
Er is nu een vloeibare collageenoplossing ontstaan. Deze moet verder worden gefilterd en gezuiverd.
Afhankelijk van het productieproces worden daarbij ongewenste stoffen (mineralen, vet) verwijderd.
Zuivering en filtratie zijn belangrijke stappen om een zo constant en zuiver mogelijk eindproduct te krijgen.
Stap 6: de collageenoplossing wordt geconcentreerd
Na filtratie bevat de vloeistof nog veel water. Daarom wordt de collageenoplossing geconcentreerd.
Een groot gedeelte van het water wordt verwijderd zodat een veel geconcentreerdere oplossing met collageenpeptiden ontstaat.
Daarna kan het vloeibare product worden omgezet in het droge poeder dat we kennen als collageenhydrolysaat.
Stap 7: van vloeistof naar collageenpoeder
De geconcentreerde collageenoplossing wordt uiteindelijk gedroogd.
Op industriële schaal gebeurt dit vaak via droogtechnieken waarmee het water uit de oplossing wordt verwijderd en een stabiel poeder overblijft. Het resultaat is het bekende: fijne, crèmekleurige tot witte collageenpoeder.
Op dit moment lijkt het oorspronkelijke materiaal nauwelijks nog op een runderhuid of bot. Wat overblijft zijn vooral eiwitfragmenten: collageenpeptiden.
Stap 8: kwaliteitscontrole
Voordat collageen als grondstof bij een fabrikant van voedingssupplementen terechtkomt, worden allerlei eigenschappen gecontroleerd.
Afhankelijk van producent en specificatie kan bijvoorbeeld worden gekeken naar:
- eiwitgehalte
- vochtgehalte
- microbiologie
- zware metalen
- geur
- kleur
- smaak
- oplosbaarheid
- deeltjesgrootte
- aminozuurprofiel
En juist hier kan er een groot verschil zitten tussen verschillende collageengrondstoffen. Want de term “100% rundercollageen” vertelt op zichzelf nog lang niet het hele verhaal.
Welke soorten collageen zitten oorspronkelijk in rund?
Runderhuid en andere bindweefsels bevatten vooral veel collageen type I en type III. Type I is onder andere een belangrijk collageentype in:
- huid
- bot
- pezen
- bindweefsel
Type III komt vaak samen met type I voor in onder andere huid en andere zachte bindweefsels.
Wil je precies weten wat type I, II, III en de andere collageentypen betekenen? Lees dan onze uitgebreide gids over de verschillende types collageen.
Er is hierbij wel een belangrijke nuance. Wanneer collageen volledig wordt gehydrolyseerd, blijft de oorspronkelijke driedimensionale structuur van bijvoorbeeld type I of III niet intact.
Daarom moet je de vermelding “type I & III collageenpeptiden” niet interpreteren alsof volledige, intacte type-I- en type-III-collageenmoleculen in het poeder rondzweven.
Het verwijst vooral naar de oorspronkelijke collageenbron waaruit de peptiden afkomstig zijn.
Conclusie: van koe tot collageen
Waar komt collageen vandaan?
Bij rundercollageen begint het verhaal uiteindelijk bij collageenrijke delen van het rund, vooral huid en botten.
Deze grondstoffen zijn meestal afkomstig uit de bestaande voedsel- en vleesverwerkende industrie en krijgen vervolgens een nieuwe toepassing.
Daarna begint een uitgebreid productieproces.
De grondstoffen worden gereinigd en voorbehandeld. Het collageen wordt vrijgemaakt, de oorspronkelijke eiwitstructuur wordt afgebroken en via hydrolyse worden de grote eiwitten in kleinere collageenpeptiden geknipt.
Vervolgens wordt het product gezuiverd, geconcentreerd en gedroogd.
Pas dan ontstaat het fijne collageenpoeder dat uiteindelijk in jouw pot, zak of supplement terechtkomt.
En juist daarom is de simpele vermelding “rundercollageen” eigenlijk nog maar het begin van het verhaal.
Een kwalitatief collageenproduct draait uiteindelijk om veel meer:
welke grondstof wordt gebruikt, waar deze vandaan komt, wie het collageen produceert, hoe het wordt verwerkt, hoe klein de peptiden zijn, hoe zuiver het product is en welke kwaliteitscontroles worden uitgevoerd.
Veelgestelde vragen over collageen
Rundercollageen wordt voornamelijk gemaakt uit collageenrijke delen van runderen, met name runderhuiden en runderbotten.
Nee. Collageen wordt doorgaans geproduceerd uit nevenstromen van de bestaande vlees- en voedselindustrie, zoals huiden en botten. Deze materialen krijgen daardoor een nieuwe hoogwaardige toepassing.
Dat verschilt per producent en product. Grote rundvleesproducerende regio’s zoals Brazilië, de Verenigde Staten, Europa, Argentinië en Australië beschikken over omvangrijke stromen van rundergrondstoffen. De uiteindelijke collageenproductie kan vervolgens in hetzelfde of in een ander land plaatsvinden.
Nee. Ze zijn nauw verwant, maar gelatine bestaat uit gedeeltelijk afgebroken collageen en kan een gel vormen. Collageenhydrolysaat wordt verder afgebroken tot kleinere peptiden en lost gemakkelijk op zonder een gel te vormen.
Wil jij een kwalitatief collageensupplement voor je huid, haar en nagels?
Het is tijd om het juiste collageensupplement te kiezen zodat je lichaam de ondersteuning krijgt, die het verdient. Met Collagen Boost heb je de all-in-one formule ter ondersteuning van je huid, haar en nagels.
Ontdek zelf waarom duizenden mensen vertrouwen op Collagen Boost.
